บ้านทรุด เสริมเสาเข็มได้ไหม? ดูอาการก่อนแก้ฐานราก

บ้านทรุดเสริมเสาเข็มได้ ถ้าต้นเหตุอยู่ที่ฐานรากรับน้ำหนักไม่ไหว หรือเข็มเดิมสั้นไม่ถึงชั้นดินแข็ง วิธีแก้คือลงเข็มใหม่ให้ถึงชั้นดินแข็ง แล้วทำฐานหรือคานมาต่อ ให้น้ำหนักบ้านลงที่เข็มใหม่แทน แต่รอยร้าวหลายแบบไม่ได้มาจากฐานราก เช่น ปูนฉาบหดตัว หรือพื้นชั้นล่างทรุดลงทั้งที่ตัวบ้านไม่ทรุด ขั้นแรกจึงต้องให้วิศวกรดูก่อนว่าทรุดจริงไหม และทรุดเพราะอะไร

ถ้าเริ่มเห็นรอยร้าว ประตูเริ่มฝืด หรือส่วนต่อเติมเริ่มแยกออกจากตัวบ้าน ด้านล่างนี้จะช่วยแยกว่าอาการไหนควรรีบเรียกคนมาดู งานเสริมเสาเข็มทำกันกี่ขั้น และควรเตรียมอะไรไว้ก่อนทีมเข้าประเมิน

รอยร้าวแบบไหน แปลว่าบ้านทรุด

รอยร้าวส่วนใหญ่ที่เจอในบ้านไม่ได้มาจากการทรุด บางรอยเกิดจากปูนฉาบหดตัวตอนแห้ง ซึ่งไม่เกี่ยวกับฐานราก ที่ต้องสังเกตคือรอยที่วิ่งเป็นแนวชัด เช่น แนวทแยงจากมุมประตูหน้าต่าง และรอยที่ยาวหรือกว้างขึ้นเรื่อยๆ ตารางนี้ใช้แยกอาการเบื้องต้นได้ แต่คำตอบสุดท้ายต้องมาจากวิศวกรที่เข้าดูหน้างาน

อาการที่เห็น	มักบอกอะไร	ควรทำอะไร
รอยร้าวเส้นเล็กๆ ลายตาข่ายหรือลายแผนที่ทั่วผนัง	ปูนฉาบหดตัว มักไม่เกี่ยวกับฐานราก	ซ่อมผิวผนังได้ ถ่ายรูปเก็บไว้ดูว่าลามไหม
รอยร้าวแนวทแยง เริ่มจากมุมประตูหรือหน้าต่าง	อาจเป็นสัญญาณว่าบ้านทรุดไม่เท่ากัน โดยเฉพาะถ้ารอยยาวหรือกว้างขึ้นเรื่อยๆ หรือเห็นหลายจุดเอียงไปทางเดียวกัน แต่รอยสั้นที่มุมวงกบอย่างเดียว อาจมาจากไม่มีเสาเอ็นหรือทับหลังก็ได้	ให้วิศวกรเข้าดู และเริ่มจดรอยร้าวตามวิธีใต้ตาราง
ประตูหน้าต่างเริ่มฝืด ปิดไม่สนิท ทั้งที่เคยปกติ	ถ้าไม่ใช่บานไม้บวมน้ำช่วงหน้าฝน อาจเป็นเพราะวงกบเสียรูปจากโครงสร้างขยับ	ให้วิศวกรเข้าดู อย่าเพิ่งไสบานประตูแก้
รอยแยกตรงรอยต่อระหว่างส่วนต่อเติมกับตัวบ้าน	ส่วนต่อเติมทรุดแยกจากตัวบ้าน	ดูหัวข้อ “ส่วนต่อเติมทรุด” ด้านล่าง
พื้นในบ้านแอ่น มีช่องว่างใต้ขอบบัว แต่ผนังไม่ร้าว	พื้นแบบเทวางบนดินทรุดลงตามดิน ตัวบ้านอาจไม่ได้ทรุด	ให้วิศวกรดูว่าพื้นตรงนั้นเทวางบนดิน หรือวางอยู่บนคาน ถ้าเป็นพื้นวางบนคานแต่แอ่น ต้องรีบให้วิศวกรดู
เสาหรือคานมีรอยร้าว หรือบ้านเอียงจนเห็นด้วยตา	โครงสร้างหลักอาจรับแรงผิดปกติ เช่น ฐานรากใต้เสาต้นนั้นทรุด หรือเหล็กเสริมเป็นสนิมจนดันคอนกรีตแตก	เรียกวิศวกรโดยเร็ว ไม่ควรรอดูอาการ ระหว่างรอให้เลี่ยงใช้พื้นที่ส่วนนั้นและย้ายของหนักออก ถ้ามีเสียงลั่น คอนกรีตกะเทาะ หรือรอยกว้างขึ้นชัดในไม่กี่วัน ให้ออกจากส่วนนั้นก่อน

สำหรับรอยร้าวที่ผนัง วิธีดูว่ายังทรุดอยู่หรือหยุดแล้ว คือขีดเส้นดินสอที่ปลายรอยทั้งสองข้าง ขีดเส้นขวางคร่อมรอยไว้ 2-3 จุด หรือแปะเทปกระดาษคร่อมรอย เขียนวันที่กำกับแล้วถ่ายรูป กลับมาถ่ายจุดเดิมซ้ำทุก 1-2 สัปดาห์ ถ้ารอยยาวเลยเส้น กว้างขึ้น หรือเทปขาด แปลว่ายังขยับอยู่ ถ้ารอยวิ่งเร็วให้เรียกวิศวกรเลย ไม่ต้องรอครบรอบ รูปชุดนี้ช่วยให้วิศวกรบอกได้เร็วขึ้นว่าต้องรีบแก้แค่ไหน

ส่วนรอยร้าวที่เสาหรือคาน หรือบ้านที่เอียงจนเห็นได้ ไม่ต้องจดรอดูอาการ ให้เรียกวิศวกรทันที

บ้านทรุด 3 แบบ แก้คนละทาง

คำว่า “บ้านทรุด” ที่เจ้าของบ้านพูดถึง มักเป็นหนึ่งในสามแบบนี้ และมีแค่บางแบบเท่านั้นที่ต้องแก้ด้วยการเสริมเสาเข็ม

1. พื้นทรุด แต่ตัวบ้านไม่ทรุด

บ้านในกรุงเทพฯ และปริมณฑลหลายหลัง ตัวบ้านตั้งอยู่บนเสาเข็ม แต่พื้นชั้นล่างบางส่วนเทวางบนดิน พอดินเหนียวอ่อนทรุดตัวลงตามธรรมชาติ พื้นก็ลงตาม ขณะที่ผนังกับเสายังอยู่ที่เดิม อาการที่เห็นคือช่องว่างใต้ขอบบัวหรือพื้นแอ่น กรณีนี้มักแก้ที่ตัวพื้น ไม่ต้องเสริมเสาเข็มใต้ตัวบ้าน ทางแก้มีตั้งแต่อุดโพรงใต้พื้น ไปจนถึงรื้อทำใหม่เป็นพื้นแบบวางบนคาน ซึ่งจะไม่ทรุดตามดินอีก ระหว่างนี้ควรเช็กท่อน้ำทิ้งใต้พื้นด้วย เพราะมักแตกหรือตกท้องช้างตามดิน

2. ส่วนต่อเติมทรุด แยกจากตัวบ้าน แก้ยังไง

เป็นแบบที่เจอบ่อยมาก ครัวหลังบ้าน โรงจอดรถ หรือห้องที่ต่อออกมา ถ้าลงเข็มสั้นหรือไม่ได้ลงเข็มเลย จะทรุดตามดินลงไปเรื่อยๆ ขณะที่ตัวบ้านเดิมนิ่ง เกิดรอยแยกตรงรอยต่อ ทางแก้ที่ใช้กันคือเสริมเสาเข็มให้ส่วนต่อเติมลงไปถึงชั้นดินแข็งเหมือนตัวบ้าน แล้วทำฐานรากรับใหม่ แต่ถ้าเสียหายมาก รื้อส่วนต่อเติมแล้วทำใหม่ให้ถูกตั้งแต่ฐานอาจคุ้มกว่า ข้อนี้ให้วิศวกรเทียบทั้งสองทางให้ดู

ถ้าส่วนต่อเติมฝากคานหรือพื้นไว้กับโครงสร้างบ้านเดิม แล้วเริ่มเห็นรอยร้าวที่คานหรือเสาของตัวบ้าน ให้เรียกวิศวกรโดยเร็ว เพราะส่วนที่ทรุดกำลังดึงบ้านเดิมลงไปด้วย

ถ้ายังไม่ได้ต่อเติมแต่กำลังจะทำ อ่านวิธีกันไว้ก่อนที่ ต่อเติมบ้านใช้เสาเข็มแบบไหน? เมื่อไหร่ควรใช้ไมโครไพล์

3. ตัวบ้านหลักทรุด ต้องเสริมฐานราก

เกิดได้จากเข็มเดิมสั้นไม่ถึงชั้นดินแข็ง ฐานรากรับน้ำหนักไม่พอหลังต่อเติมชั้นเพิ่มหรือเปลี่ยนไปใช้งานที่หนักขึ้น หรือมีงานขุดดินลึกข้างบ้าน บ้านแบบนี้คือกรณีที่มักต้องเสริมเสาเข็มใต้ฐานรากเดิม (วิศวกรเรียกว่า underpinning) และต้องให้วิศวกรออกแบบวิธีเสริมทุกครั้ง

งานเสริมเสาเข็มแก้บ้านทรุด มีขั้นตอนอะไรบ้าง

หลักของงานนี้คือ ลงเสาเข็มใหม่ไปถึงชั้นดินที่รับน้ำหนักได้ แล้วย้ายน้ำหนักของบ้านส่วนที่ทรุดมาลงที่เข็มใหม่ ลำดับงานโดยทั่วไปเป็นแบบนี้

ตรวจหาสาเหตุ วิศวกรดูรอยร้าว ระดับพื้น และประวัติของบ้าน เช่น ต่อเติมเมื่อไร มีงานขุดข้างบ้านไหม เพื่อหาว่าทรุดเพราะอะไร ถ้าสาเหตุไม่ใช่ฐานราก การเสริมเข็มก็ไม่ได้ช่วย
ออกแบบวิธีเสริม กำหนดจำนวนเข็ม ตำแหน่ง ความลึก และวิธีย้ายน้ำหนักบ้านส่วนที่ทรุดมาลงเข็มใหม่ ถ้าอยากให้บ้านกลับมาได้ระดับด้วย ต้องบอกวิศวกรตั้งแต่ขั้นนี้ แบบเสริมฐานรากควรมีวิศวกรโยธาผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ (กว.) เซ็นรับรอง และเก็บแบบไว้กับบ้าน
ค้ำยันชั่วคราว (ถ้าจำเป็น) ก่อนขุดชิดฐานรากเดิม วิศวกรอาจให้ค้ำยันโครงสร้างไว้ก่อน และขุดสลับทีละช่วง เพื่อไม่ให้ฐานที่ทรุดอยู่แล้วทรุดเพิ่มระหว่างทำงาน
ลงเสาเข็มใหม่ ชิดหรือใต้ฐานรากเดิม (ฐานปูนใต้ดินที่อยู่ใต้เสาแต่ละต้น) ขั้นนี้มักใช้เครื่องจักรขนาดเล็ก เพราะต้องทำงานใกล้หรือในตัวบ้าน
ย้ายน้ำหนักลงเข็มใหม่ เทฐานใหม่ครอบหัวเข็ม หรือทำคานไปรับใต้ฐานเดิมหรือคานเดิม ก่อนเทควรกดอัดแรงที่หัวเข็มแล้วล็อกไว้ เข็มใหม่จะรับน้ำหนักได้ทันที ถ้าไม่อัดแรง บ้านต้องทรุดลงอีกนิดก่อน เข็มใหม่ถึงจะเริ่มรับน้ำหนัก ถ้าออกแบบให้ปรับระดับด้วย การยกจะทำในจังหวะนี้ ก่อนล็อก
ซ่อมงานสถาปัตย์ ปิดรอยร้าว ปรับประตูหน้าต่าง ทำหลังจากโครงสร้างนิ่งแล้ว ถ้าซ่อมก่อน รอยมักกลับมาใหม่

การเสริมเข็มเพียงอย่างเดียวช่วยหยุดหรือชะลอการทรุดต่อ แต่ไม่ได้ทำให้ส่วนที่ทรุดไปแล้วกลับขึ้นมาเอง และไม่ใช่ทุกหลังที่ควรยกกลับ ข้อนี้วิศวกรจะดูจากสภาพโครงสร้างเป็นรายหลัง

เวลาคุยกับผู้รับเหมา ควรถามให้ชัดว่าราคาที่เสนอครอบคลุมขั้นไหนบ้าง และใครเป็นวิศวกรผู้ออกแบบและเซ็นรับรองงาน จะได้ไม่มีงานส่วนไหนตกหล่น อ่านเรื่องที่ควรถามผู้รับเหมาเพิ่มเติมได้ที่ เลือกผู้รับเหมาเสาเข็มเจาะยังไง ไม่ให้งานมีปัญหาทีหลัง

ทำไมงานแก้บ้านทรุดนิยมใช้ไมโครไพล์ และเมื่อไหร่ควรเลือกแบบกด

งานเสริมเข็มให้บ้านที่มีคนอยู่แล้ว มีข้อจำกัดที่งานสร้างบ้านใหม่ไม่เจอ พื้นที่ทำงานแคบ บางจุดอยู่ใต้หลังคาหรือในตัวบ้าน ไมโครไพล์เป็นเสาเข็มท่อนสั้นนำมาต่อกันทีละท่อน เครื่องจักรจึงเล็ก เข้าพื้นที่แคบหรือที่เพดานไม่สูงได้ งานลักษณะนี้จึงนิยมใช้ไมโครไพล์ ทั้งแบบตอกและแบบกด

ถ้าบ้านมีรอยร้าวอยู่แล้ว หรือติดบ้านข้างเคียง ไมโครไพล์แบบกด มีข้อได้เปรียบ 2 ข้อ

ไม่ต้องตอกกระแทก ใช้แม่แรงไฮดรอลิกค่อยๆ กดเข็มลงไปแทน แรงสั่นสะเทือนจึงน้อยกว่าแบบตอก ซึ่งสำคัญกับบ้านที่ร้าวอยู่แล้ว
อ่านค่าแรงกดได้ระหว่างทำงาน ดูจากเกจของเครื่องได้ตลอด ใช้เช็กที่หน้างานได้ว่าเข็มแต่ละต้นรับแรงกดได้ถึงค่าที่วิศวกรกำหนดหรือยัง

ไม่ได้แปลว่าไมโครไพล์ดีกว่าเสาเข็มแบบอื่นในทุกงาน ถ้าหน้างานเปิดโล่งและเครื่องจักรใหญ่เข้าได้ ตัวเลือกอื่นก็อาจเหมาะกว่า ดูความต่างแบบละเอียดได้ที่ เสาเข็มเจาะ vs ไมโครไพล์ ต่างกันอย่างไร และถ้าหน้างานกว้างพอ ดู เสาเข็มกดไฮดรอลิก ประกอบ

ค่าใช้จ่ายขึ้นกับอะไร

งานแก้บ้านทรุดตั้งราคาตายตัวล่วงหน้าไม่ได้ เพราะแต่ละหลังทรุดไม่เหมือนกัน สิ่งที่ทำให้ราคาต่างกันมีหลักๆ ดังนี้

จำนวนจุดที่ต้องเสริม และน้ำหนักที่แต่ละจุดต้องรับ
ความลึกถึงชั้นดินแข็งในพื้นที่นั้น
พื้นที่ทำงาน ต้องรื้อพื้น รื้อผนัง หรือทำงานในตัวบ้านมากแค่ไหน
ต้องปรับระดับหรือไม่
งานซ่อมที่ตามมา เช่น ปูพื้นใหม่ ซ่อมผนัง ปรับประตูหน้าต่าง

ใบเสนอราคาที่ดีควรแยกให้เห็นว่าแต่ละข้อนี้รวมอยู่ในราคาหรือไม่ ถ้าได้ราคาเป็นก้อนเดียวโดยไม่มีรายละเอียด จะเทียบกับเจ้าอื่นได้ยาก

เตรียมอะไรไว้ก่อนเรียกทีมเข้าประเมิน

ข้อมูลยิ่งครบ การประเมินครั้งแรกยิ่งตรง และลดโอกาสต้องเข้าหน้างานซ้ำ

รูปรอยร้าวทุกจุด ถ่ายทั้งระยะใกล้และระยะไกลให้เห็นว่าอยู่ตรงไหนของบ้าน
รูปรอยร้าวที่ขีดเส้นและเขียนวันที่ไว้ ถ่ายจุดเดิมซ้ำหลายรอบ ถ้าทำไว้ตามวิธีด้านบน จะบอกได้ว่ายังทรุดอยู่หรือไม่
ประวัติบ้าน สร้างเมื่อไร ต่อเติมส่วนไหนเมื่อไร ช่วงที่เริ่มเห็นรอยร้าวมีงานก่อสร้างหรือขุดดินข้างบ้านไหม ถ้าสงสัยว่าเกิดจากงานข้างบ้าน ให้ถ่ายรูปพร้อมวันที่เก็บไว้ก่อนซ่อมอะไร เพราะใช้เป็นหลักฐานคุยกับเจ้าของงานข้างบ้านได้
แบบบ้านเดิม ถ้ามี โดยเฉพาะแบบฐานรากและเสาเข็ม
ขนาดทางเข้า วัดความกว้างทางเข้าและความสูงเพดานตรงจุดที่ทรุด เพื่อให้ทีมรู้ว่าเครื่องจักรเข้าไปถึงได้ไหม

คำถามที่พบบ่อย

บ้านทรุด เสริมเสาเข็มได้ไหม

ได้ ถ้าสาเหตุมาจากฐานรากหรือเข็มเดิมรับน้ำหนักไม่พอ โดยลงเสาเข็มใหม่ถึงชั้นดินแข็ง แล้วย้ายน้ำหนักจากโครงสร้างเดิมมาลงเข็มใหม่ แต่ต้องให้วิศวกรตรวจหาสาเหตุและออกแบบวิธีเสริมก่อนทุกครั้ง เพราะบางอาการไม่ได้มาจากฐานราก

อาการแบบไหนต้องรีบเรียกวิศวกร

รอยร้าวแนวทแยงจากมุมประตูหน้าต่างที่ยาวหรือกว้างขึ้นเรื่อยๆ และประตูหน้าต่างที่เริ่มฝืดทั้งที่เคยปกติ ส่วนรอยร้าวที่เสาหรือคาน หรือบ้านเอียงจนเห็นด้วยตา ให้เรียกวิศวกรทันที ไม่ควรรอดูอาการ

ส่วนต่อเติมทรุด ต้องทุบทิ้งไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป ส่วนต่อเติมที่ทรุดเสริมเสาเข็มให้ลงถึงชั้นดินแข็งแล้วทำฐานรากรับใหม่ได้ แต่ถ้าโครงสร้างเสียหายมาก รื้อแล้วสร้างใหม่ให้ถูกตั้งแต่ฐานอาจคุ้มกว่า ให้วิศวกรเทียบทั้งสองทางให้ดูก่อนตัดสินใจ

เสริมเสาเข็มแล้ว บ้านจะกลับมาตรงไหม

ไม่กลับมาเอง การเสริมเข็มช่วยหยุดหรือชะลอการทรุดต่อ แต่ส่วนที่ทรุดไปแล้วจะค้างอยู่ที่ระดับที่ทรุดลงไป ถ้าต้องการปรับระดับกลับด้วย ต้องบอกวิศวกรตั้งแต่ก่อนออกแบบ เพราะการยกต้องทำในขั้นย้ายน้ำหนักลงเข็มใหม่ ทำทีหลังได้ยาก และไม่ใช่ทุกหลังที่ควรยก

บ้านทรุดใช้เสาเข็มแบบไหนแก้

งานแก้บ้านทรุดนิยมใช้ไมโครไพล์ เพราะเครื่องจักรเล็ก ทำงานชิดหรือใต้โครงสร้างเดิมได้ ถ้าบ้านมีรอยร้าวอยู่แล้ว ไมโครไพล์แบบกดจะเหมาะกว่าแบบตอก เพราะไม่ต้องตอกกระแทก แต่ถ้าหน้างานเปิดโล่ง เข็มแบบอื่นอาจเหมาะกว่า ส่วนชนิด ขนาด และจำนวนต้นต้องมาจากการคำนวณของวิศวกร

ส่งรูปหน้างานมาให้ทีมประเมินงานเสาเข็มก่อนได้

บริษัท เสาเข็มเจาะ จำกัด รับงานเสาเข็มไมโครไพล์สำหรับงานต่อเติมและงานแก้ปัญหาฐานราก โดยรับเฉพาะส่วนงานเสาเข็ม ทำตามแบบเสริมฐานรากของวิศวกร ส่งรูปจุดที่ทรุด ทางเข้าหน้างาน และแบบบ้าน (ถ้ามี) มาทาง ไลน์ @boredpile เพื่อให้ทีมประเมินงานเสาเข็มและเสนอราคาเบื้องต้น ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ทีมงานเข้าดูหน้างานให้ฟรี ส่วนต่างจังหวัดก็รับงาน สอบถามเงื่อนไขการเข้าดูหน้างานได้ทางไลน์ ขอบเขตงานแต่ละขั้นคุยให้ชัดได้ตั้งแต่วันที่เข้าดูหน้างาน ดูบริการทั้งหมดได้ที่ บริษัท เสาเข็มเจาะ จำกัด หรือโทร 086-610-6000

สาระน่ารู้ของเสาเข็มเจาะ